Wees gegroet
‘Wees gegroet, Maria, vol van genade.’ Hoe gaat de rest van het gebed ook al weer?
Ik ben ooit gedoopt, maar door een atheïstische vader heeft het katholicisme van mijn moeders kant nauwelijks sporen achtergelaten. Het verschil in geloof tussen mijn ouders heeft vroeger ook nooit tot grote confrontaties geleid. Jammer wel, want discussies hierover leveren doorgaans mooie gesprekken op, en boeiende literatuur.
Hoe ontkerkelijkt de huidige maatschappij ook lijkt, het geloof is dichtbij en verre van uitgestorven. Zo speelt het nog altijd een grote rol in veel gezinnen. Je hoeft dan ook niet diep te graven om in zomaar een Limburgse familie uit een willekeurig kerkdorp een levendige katholieke onderstroom bloot te leggen.
Was Hans van der Beeks debuut, Mijn vrouw heet Petra, vooral een droogkomisch boek, zijn tweede roman Wees gegroet is vele malen grimmiger. Het schuurt en schrijnt en is daardoor fascinerend.
Het verhaal gaat over twee broers: de een is streng gelovig en de ander atheïst. De laatste, de hoofdpersoon en jongste broer, is Jannes. Als zijn vriendin Marianne hem verlaat omdat ze ‘geen toekomst ziet in een barman zonder kinderwens’, stapt Jannes in zijn auto en rijdt weg. Eerst naar Lourdes, waar hij terugdenkt aan het ziekbed en de dood van zijn moeder. De passage waarin Jannes terugblikt op de strijd met zijn stervende moeder, die uit alle macht probeert op het toilet te komen met haar kapotte, door kanker geteisterde lijf, is hartverscheurend. Wat nou mooie afsluitende gesprekken: zijn moeder sterft terwijl ze boos op hem is, en hem heeft aangekeken ‘met een blik die zei: waarom doe je me toch aan, jongen?’
Wanneer Jannes zich in Lourdes volkomen verlaten voelt, belt hij zijn broer Henri en vraagt of hij bij hem langs mag komen. Henri is pater en volgeling van de kerk van de Nieuwe Christenen, een streng religieuze groep in Zwitserland. Sommigen noemen het een sekte, maar dat is het niet, verdedigt Jannes zijn broer. Tien jaar na het overlijden van hun moeder en de breuk die daarop volgde, treffen Jannes en Henri elkaar weer. Het strijdveld heeft zich weliswaar verplaatst van een Limburgs dorp naar de steile bergwanden van het Zwitserse zonneterras Rehetobel, maar verder is er weinig veranderd. Ze staan nog altijd lijnrecht tegenover elkaar, of zo lijkt het.
Doorspekt met zwarte humor schetst deze roman een prachtig beeld van twee broers, die uit alle macht elkaar proberen te begrijpen en hierbij felle discussies en confrontaties niet uit de weg gaan. Wees gegroet is een prachtig rauw en nietsontziend verhaal over geloof en verlies. Over relaties, gestript van elke schijn. Wat kan een mens voor een ander betekenen, op het moment dat het er werkelijk toe doet? Echt een aanrader!
